 |
 |
 |
 |
||
 |
 |
||||
  |
Da Romarriket gjekk i oppløysing i vest, tok kyrkja over mange oppgåver som tenestemennene til keisaren hadde hatt før. I tillegg fekk biskopen av Roma, som kalla seg pave, ei leiarstilling mellom anna fordi ingen byar i vest kunne måle seg med den byen der Peter hadde lide martyrdøden. Det var pave Gregor 1. som for alvor bygde ut pavemakta på slutten av 500-talet. Han ordna det slik at inntektene til kyrkja frå dei store landeigedommane vart sende til Roma, han styrkte klosterordninga og sende misjonærar til England. På 800-talet byrja kyrkjestriden mellom aust og vest som enda med den endelege splittinga mellom vestkyrkja (den romersk-katolske kyrkja) og austkyrkja (den gresk-ortodokse kyrkja). Det germanske frankarriket, som voks fram i den romerske provinsen Gallia, hadde glanstida si under kong Karl den store. Av religiøse og maktpolitiske grunnar allierte han seg med paven og vart krona til keisar i Roma i år 800. No var keisarriket i vest atterreist, og berre keisaren i Konstantinopel kunne måle seg med Karl. I tidleg mellomalder overlét bøndene mykje jord til stormenn som lova å verne dei. Dei måtte utføre pliktarbeid for godsherren og betale leige for jorda dei dyrka. Slike liveigne bønder budde som regel i landsbyar, og dei mista etter kvart den personlege fridommen sin. Ved hjelp av inntektene frå godsa rusta godsherrane ut krigarar til hest og stilte dei til rådvelde for kongen. Stormenn som gav frå seg slike riddarar til kongsteneste, vart kalla vasallar, og dei fekk inntekter frå kongelege jordegods (len). Denne ordninga blir kalla føydalsystemet. Kyrkja var ein del av føydalsystemet, og det vart tydeleg demonstrert under krosstoga, da kristne riddarhærar kjempa mot muslimane om herredømmet i Palestina. Pavar og fyrstar låg stadig i konflikt om styringa av kyrkja. Konflikten nådde eit høgdepunkt på 1000- og 1100-talet under investiturstriden, som dreia seg om retten til å velje biskopar. I høgmellomalderen vart store område lagde under plogen, jordbruksproduksjonen auka, og folketalet steig. Det vart også grunnlagt tusenvis av byar, og ein ny samfunnsklasse, borgarskapet, voks fram. I det same tidsrommet vart det kongelege styringssystemet styrkt, og dei geistlege, adelen og borgarskapet vart trekte inn i statsstyret. På 1300-talet vart det ein ubalanse mellom folketalet og tilgangen på mat. Da fleire pestepidemiar herja i Europa, var derfor folk flest lite motstandskraftige, og fram til 1450 vart folketalet sterkt redusert. Folketapet skapte eit overskott på jord og mangel på arbeidskraft. Denne utviklinga kom bøndene i Vest-Europa til gode fordi leigeavgiftene gjekk ned og lønningane auka, og mange slapp unna pliktarbeid på jorda til godsherren. I Aust-Europa derimot klarte adelen å styrkje herredømmet over bøndene, slik at mange vart ufrie leiglendingar. NETTRESSURSER Medieval History http://historymedren.about.com/ © The History Net Vår interaktive middelalder: Sherborne-messeboka http://www.dagbladet.no/magasinet/2002/08/13/345935.html © British Library The Battle of Hastings (spill) http://www.bbc.co.uk/history/lj/conquestlj/battle_entry2.shtml?site=history_howtodolj_unpicking © BBC Anglo-Saxons http://www.bbc.co.uk/history/ancient/anglo_saxons/index.shtml © BBC Norman Conquest http://www.bbc.co.uk/history/war/normans/index.shtml © BBC Vikings http://www.bbc.co.uk/history/ancient/vikings/index.shtml © BBC NetSerf: Middelalderressurser http://www.netserf.org/ © 1995 - 2001 by Beau A.C. Harbin The Labyrinth: Resources for Medieval Studies http://labyrinth.georgetown.edu/ © Georgetown University, USA Internet Medieval Sourcebook http://www.fordham.edu/halsall/sbook.html © Paul Halsall Magna Carta http://www.bl.uk/collections/treasures/magna.html © The British Library Ny forskning om svartedauden http://www.forskning.no/Artikler/2004/juli/1090833676.68 © forskning.no |
 |
|
 | Verden: Islam |
 | Verden: Europa i middelalderen |
 | Verden: Renessanse og reformasjon |
|
|
|
Europa i middelalderen
Debatt